“Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui.”
Một câu hát quen của Trịnh mà tôi đã thuộc và nghe rất nhiều lần. Tưởng chỉ ngân nga cho vui, thế mà đến một ngày, chính câu hát quen đó lại là điểm nổ giúp mở ra cánh cổng kho báu của tôi.
Tôi có một nhóm bạn “đồng trăn trở” về sức khỏe tuổi cận già. Thỉnh thoảng chúng tôi lại tìm gặp nhau kể lể. Hôm đó tôi kể với mọi người về câu chuyện tôi thử tự mời mình những trải nghiệm dưỡng sinh nhỏ rồi đề xuất:
Tôi nghĩ dưỡng sinh có rất nhiều phương pháp để bất cứ ai, với cơ địa và hoàn cảnh riêng, đều có thể chọn được phương pháp phù hợp với mình. Nếu mình lập một nhóm Zalo và hằng ngày chia sẻ, nhắn mời nhau những trải nghiệm nhỏ, biết đâu sẽ tạo được bầu không khí và thêm động lực để dần biết cách tự chăm sóc mình tốt hơn.
Mọi người cùng nhất trí và chúng tôi bắt đầu lên nhóm mời nhau. Những ngày đầu khá rôm rả, nhưng sau đó không khí nguội dần. Bản thân tôi là người khởi xướng và đã có trải nghiệm tự mời mình nên thường chủ động mời mọi người nhiều hơn. Nhưng đến một lúc tôi nhận thấy chính những lời mời của mình có vấn đề. Nhiều khi tôi mời rồi bỏ đấy, dù chỉ là một hành động chăm sóc bản thân rất nhỏ nhưng tôi cũng chẳng làm được.
Những lời mời nhẹ và tản mạn ngày càng giống như những câu chào nhau hơn. Và chỉ chào thôi thì một hồi cũng sẽ nhàm. Không thể để mất sự hào hứng của nhóm. Tôi đành kể với mọi người những suy nghĩ của mình và xin phép cho tôi “tự kỷ” một thời gian để tìm lại nguồn cảm hứng.
Nhìn lại quá trình học cách chăm sóc bản thân của mình, từ khi thường xuyên chán nản đến lúc biết cách thở mà không bị mất kiên nhẫn, rồi đến biết cách ăn chậm rãi cùng thân tâm… Tưởng như hiểu lắm rồi, vậy mà tôi không làm sao biến được những điều ấy thành thói quen.
Có thể là tính kỷ luật của tôi chưa tốt. Nhưng cũng chỉ một phần thôi, bởi có nhiều người tính kỷ luật rất cao nhưng họ cũng đâu có thể dùng nó để ép ra được tất cả những thói quen tốt.
Có những khoảng cách mà tôi dần hiểu ra là mình phải chấp nhận: giữa sự hiểu biết và điều kiện thực hành, giữa mong muốn thực tập và môi trường sống. Những khoảng cách đó là có thật, và trong những hoàn cảnh cụ thể ta không thể cưỡng cầu.
Ví như nhai một miếng ăn cho tới tan thành nước thực ra chẳng khó, nhưng ai có thể duy trì được nó khi tiếng chuông thúc nợ của ngân hàng réo liên hồi? Bây giờ thì tôi hiểu câu dân gian thường nói: “Thứ nhất tu tại gia, thứ hai tu chợ, thứ ba tu chùa”. Nhưng sự đúng này là dành cho những bậc thứ nhất, thứ hai, thứ ba.
Còn tôi chỉ là một kẻ cận già yếu đuối đang muốn tìm một phương án dưỡng sinh phù hợp với mình thì phải biết “thứ” nào đây?
“Tự kỷ” một hồi thì tôi nghĩ, cứ khoan với đào kiểu này thì mãi vẫn chỉ là tự kỷ thôi.
Xách ba lô rời khỏi thành phố, tôi nghĩ đến “ly sinh hỉ” mà mình từng được nghe qua lời giảng của thiền sư Thích Nhất Hạnh. Thử rời nhịp sống quen thuộc một thời gian, biết đâu đầu sẽ thông hơn. Không khí ngoại ô cũng khá náo nhiệt trong giai đoạn “vươn mình” của đất nước. Nhưng bỏ lại sau lưng nhịp sống cố hữu thường nhật, tôi thấy quả nhiên người nhẹ và còn có chút háo hức.
Một hôm tiện đường tôi rẽ vào thăm một ngôi chùa quen. Lúc đầu chỉ định vào thăm hỏi sư thầy, nhưng vô tình lại tới đúng buổi nhà chùa làm lễ Vu Lan.
Lâu rồi tôi mới lại được hòa vào bầu không khí đó. Tiếng tụng kinh, tiếng mõ, hương trầm… những con người ngồi ngay ngắn, thành kính hướng Phật. Rồi sau đó những lời chào nhẹ trong nụ cười tươi, những mâm chay ngay ngắn… Cuộc sống quanh tôi đấy, nhưng bước vào đó cảm giác như bước vào một bức tranh trong mơ, sinh động, rực rỡ mà nhẹ và tĩnh đến kỳ lạ.
Rời khỏi chùa, trong một khoảng không gian nào đó, tôi nghe vẳng vọng một khúc hát quen của Trịnh Công Sơn: “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”. Không biết khi viết bài này, Trịnh chọn cho niềm vui của mình bay tới đâu.
Nhưng khi đó, tôi không thả mình theo bài hát lâu, vì tôi chợt nhận ra: niềm vui đang ở trong tôi. Một cảm giác rất lạ, giống như nó luôn sẵn ở đó, chỉ chờ tôi cảm nhận.
Một cảm giác tuyệt vời. Nó níu bước chân tôi chậm lại, khiến tôi buột miệng nói: Cảm ơn!
Lâu nay tôi vẫn nghĩ, cuộc đời này thừa nỗi buồn mà thật thiếu niềm vui, phải nỗ lực mới có được. Nhưng hình như tôi đã nhầm. Niềm vui có sẵn ở trong tôi, chỉ là bằng cách nào đó tôi lại thường quên đi mà buông rơi nó.
Thời khắc đó tôi cảm nhận được niềm vui đang sẵn có ngay trong chính hơi thở của mình.
Chỉ cần tôi thở và biết mình đang thở. Thở vào, tôi biết mình đang thở vào. Thở ra, tôi biết mình đang thở ra. Và ở thời điểm đó tôi khởi niệm niềm vui — niềm vui đến bên tôi liền.
Điều đó làm tôi liên tưởng tới những bữa ăn, những tuần trà, những bài tập dưỡng sinh. Và dường như tôi đã biết niềm vui nằm ở đâu khi làm những việc đó.
Và bây giờ tôi biết mình sẽ gửi cho mình và bạn dưỡng sinh của mình những lời mời như thế nào. Từ nay những lời mời đó, dù nhỏ tới mức không có lời, thì cũng không bao giờ còn phải rơi vào cảnh vì tản mạn mà làm mất cảm hứng thực tập của tôi hay mọi người.
Có thể nhiều lúc tôi sẽ quên, nhưng ngay khi tôi nhắc cho mình rằng niềm vui đang ở trong tôi thì tôi sẽ không buông rơi nó.
Khi đó, dù phần thưởng cho sự nỗ lực học cách chăm sóc bản thân tới nhanh hay chậm, thì với tôi nó không còn quan trọng nữa, vì trên từng bước dưỡng sinh tôi đã có niềm vui của tôi rồi.
Từ nay, trong những lời mời chăm sóc bản thân của tôi sẽ luôn có bóng dáng một niềm vui.
Tuy nhiên, chắc là tôi sẽ không “chọn” được như Trịnh. Vì mở cánh cổng kho báu của mình, tôi thấy nhiều niềm vui lắm. Tôi thấy chúng nhỏ xíu và nghịch ngợm, thoắt ẩn thoắt hiện như mời gọi, như trêu đùa. Nhưng tôi cảm nhận được khi chúng đang có mặt. Nên với niềm vui của mình, tôi sẽ “cảm”.
Khi viết dòng này, tôi cảm nhận niềm vui bên tôi.
Khi xách ba lô bỏ lại thành phố, tôi cảm được “ly sinh hỉ”.
Khi xếp ba lô trở về, tôi cảm được thêm: hợp cũng sinh hỉ.
Nhưng dù “cảm” hay “chọn”, tôi vẫn cảm ơn Trịnh nhiều lắm:
“Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui.”
Cảm ơn Trịnh! Cảm ơn cuộc đời!